در پژوهش حاضر رابطه اقدامات پیشگیرانه دیوان محاسبات کشور، بر روی کاهش تخلفات دستگاه های اجرایی کشور مورد بررسی قرار گرفته است. در این پژوهش با استفاده از جدول مورگان و کرجسی 134 نفر به شکل تصادفی انتخاب گردید. روش پژوهش از نوع پژوهش همبستگی و پیمایشی بوده و داده های مربوط با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته و باروایی محتوایی از طریق طیف لیکرت بین سال های 1393 -1388 تایید شده است. نتایج تحقیق نشان داد که بین رویکرد پیشگیرانه دیوان محاسبات کشور شامل نظارت مستمر بر اجرای بودجه، آموزش مدیران دستگاه های اجرایی، ارزیابی سیستم کنترل های داخلی دستگاه های اجرایی و رفع نقاط ضعف آنها و کمیته های تعاملی پیشگیری، و کاهش تخلفات دستگاه های اجرایی رابطه معناداری وجود دارد.

پاسخگویی بعد جدانشدنی حاکمیت و مدیریت دولتی است. دولت ها برای ارتقای بهره وری و کارایی خود همواره تحت فشار بوده اند. لیکن این روزها مردم در خصوص فعالیت های حکومت ها نسبت به قبل آگاه تر شده اند و علاقه مندند بدانند که منابع حکومت ها چگونه به مصرف می رسد. دولت های اغلب کشورها، تلاش می کنند که هنگام استفاده از منابع شان پاسخگوتر باشند. بنابراین، با توجه به این معیار تحقیق حاضر به بررسی ارتباط بین سازوکارهای کاربردی دیوان محاسبات کشور با پاسخگویی مسوولین دستگاه های اجرائی می پردازد.پژوهش حاضر از نظر هدف در حیطه پژوهش های کاربردی بوده و بر اساس ماهیت و روش، یک پژوهش توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری این تحقیق، کلیه مسوولین دستگاه های اجرایی استان قم که به نحوی از انحاء از بودجه کل کشور استفاده می نمایند، در نظر گرفته شده است که این افراد بالغ بر 92 نفر می باشند. روش نمونه گیری مورد استفاده، روش نمونه گیری تصادفی ساده بوده که اندازه نمونه معادل 78 نفر تعیین شده است.برای گردآوری اطلاعات از پرسشنامه استفاده شده و اعتبار محتوای آن توسط اساتید راهنما و مشاور و چند نفر از افراد مطلع و متخصص تایید گردیده و پایایی بر اساس آلفای کرونباخ تایید شده است.با توجه به نتایج بدست آمده، در وضعیت موجود سه مولفه حسابرسی رعایت، حسابرسی مالی و نامه های مدیریت و واخواهی و در وضعیت مطلوب، تمام مولفه های سازوکارهای کاربردی به جزء صدور آراء از سوی هیات های مستشاری، با پاسخگویی مسوولین دستگاه های اجرایی ارتباط داشته است. در بین سازوکارهای کاربردی دیوان محاسبات کشور، حسابرسی جامع بالاترین رتبه را داشته و بیشترین ارتباط را با پاسخگویی مسوولین دستگاه های اجرایی دارد. کمترین ارتباط با پاسخگویی مسوولین، مربوط به مولفه ارسال گزارش تخلف به دادسرا می باشد.

هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر عوامل تحت کنترل حسابرسان دیوان محاسبات کشور بر کاهش تخلفات مالی دستگاه های اجرایی می باشد. این پژوهش از نوع کاربردی و روش انجام آن توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری این پژوهش شامل حسابرسان و مدیران حسابرسی دیوان محاسبات کشور بوده و نمونه آماری مشتمل بر304 پرسشنامه می باشد که در زمستان1401و بهار 1402توزیع و جمع آوری گردیده است. برای تجزیه وتحلیل داده ها از نرم افزارهـای Excelو SPSSاستفاده شده است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که بین متغیرهای تحت کنترل حسابرس و کاهش تخلفات مالی دستگاه های اجرایی کشور ارتباط معناداری دارد و با توجه به مقدار بتا ، مهمترین پیش بینی کننده تخلفات مالی دستگاه های اجرایی کشور به ترتیب، حضور مناسب حسابرس در واحد مورد رسیدگی، قضاوت حسابرس، سطح تحصیلات، تسلط حسابرس بر قوانین، استرس، صلاحیت حرفه ای، سابقه کار حسابرس و استقلال می باشد. نتایج این پژوهش می تواند در تصمیم گیری های دیوان محاسبات کشور جهت کاهش تخلفات مالی دستگاه های اجرایی کشور مورد استفاده قرار گیرد.

دیوان محاسبات در راستای اعمال وظیفه خود حسب اصول 54 و 55 قانون اساسی اقدام به حسابرسی، رسیدگی و مراقبت جهت عدم تجاوز هزینه از اعتبارات مصوب و هزینه هر وجه در محل خود می نماید که در صورت صحت انجام فرآیند، نقش بسزایی در مقابله با فساد اداری-مالی داشته و کاهش تخلفات مالی و جرایم ناشی ار آن در دستگاه های اجرایی حاصل می شود. لکن بسیاری از نواقص موجود در سیستم نظارتی، اداری و. . . اعم از اشکالات ناشی از قانون از جمله؛ تعدد، تعارض، نقص، ابهام، اجمال و. . . و سایر ایرادات مرتبط با آن از جمله تفسیر نامناسب و جهل به قانون و. . . منجربه ضعف نظارت دیوان محاسبات می گردد که باتوجه به گستره بستر فساد اداری-مالی در ایران و نهادینه شدن آن، نیازمند بازنگری در جایگاه نظارتی دیوان محاسبات و اصلاح برخی رویه های حقوقی اتخاذی هستیم. این تحقیق با روش اسنادی و کتابخانه ای نسبت به بررسی نقش دیوان محاسبات در مقابله با فساد اداری-مالی و جرایم ناشی از آن پرداخته و به این نتیجه دست یافت که دیوان محاسبات علی-رغم انتظار، سهم بسیار ضعیفی از مقابله با فساد اداری-مالی را بدلیل چالش های حقوقی عنوان شده دارد. که در نهایت با ارایه راهکارهایی سعی در تقویت این نقش خواهیم داشت.

هدف اصلی تحقیق حاضر ارزیابی نقش دیوان محاسبات در ایفای مسوولیت پاسخگویی و کاهش ارجاع موارد انحراف) واخواهی (به دادسرای دیوان محاسبات کشور در دستگاه های اجرایی استان سیستان و بلوچستان می باشد. جامعه آماری این پژوهش، شامل مدیران، معاونین مالی، ذی حسابان دستگاه های اجرایی استان سیستان و بلوچستان و حسابرسان و کارشناسان اداره کل دیوان محاسبات استان می باشد. در این تحقیق برای تجزیه و تحلیل داده هایی که در خصوص ارزیابی ایفای مسوولیت پاسخگویی دستگاه های اجرایی از طریق پرسشنامه گردآوری می شود و برای تحلیل داده ها از روش های آماری پارامتریک شامل روش توصیفی و آزمون تی تک نمونه ای استفاده می شود و همچنین در خصوص کاهش موارد واخواهی ارجاعی به دادسرای دیوان محاسبات، از طریق اطلاعات مندرج در گزارش تفریغ بودجه تایید شده سالهای 87 تا 91 استان سیستان و بلوچستان گردآوری و از نسبت های آماری و آزمون لون جهت تجزیه و تحلیل آن استفاده می شود. نتایج حاصل از این پژوهش بیانگر آن است که نقش) قانونی و مشاوره ای (دیوان محاسبات استان در ارتقا ایفای مسوولیت پاسخگویی دستگاه های اجرایی استان و همچنین در کاهش موارد واخواهی ارجاعی به دادسرای دیوان محاسبات کشور، تاثیر بسزا و مطلوبی را دارا می باشد.